Onlangs had ik een gesprek met mijn broer, die onder de naam Jan Eenvoud gedichten schrijft over alledaagse dingen. Hij zei: “Ik heb leren kijken.” Waarop ik antwoordde: “Ik heb leren zien en probeer me de laatste tijd te focussen op het leren waarnemen.” “Och,” zei hij, “dat is toch hetzelfde?” Maar ik geloof dat niet. Er zit een verschil tussen kijken, zien en waarnemen.

Kijken is een vanzelfsprekende handeling. Je ogen registreren wat er om je heen is, zonder dat je er per se iets mee doet. Zien gaat een stap verder: je herkent vormen, kleuren, bewegingen en misschien zelfs betekenissen. Maar waarnemen is iets anders. Waarnemen vraagt om aandacht, om voelen, om echt aanwezig zijn in het moment. Het is niet alleen het vastleggen van een beeld, maar ook het begrijpen van de sfeer, de emotie en de subtiliteiten die erachter schuilgaan.

Waarnemen gaat bovendien verder dan alleen de ogen. Onze zintuigen spelen hierin een grote rol. Het ruisen van de wind, het gekraak van bladeren onder je voeten, de geur van de zee of van nat gras—alles draagt bij aan hoe we een moment beleven. Soms roept een geur een herinnering op, of brengt een geluid een emotie naar boven die met alleen kijken of zien niet opgemerkt zou worden. Waarnemen is een totaalervaring waarin alle zintuigen samenwerken om een diepere laag van de werkelijkheid te onthullen.

In mijn kunst speelt dit proces een grote rol. Wanneer ik schilder, teken of een nieuw werk begin, probeer ik niet alleen te kijken of te zien, maar echt waar te nemen. Hoe valt het licht op een oppervlak? Welke energie straalt een landschap uit? Wat voel ik bij de compositie die ontstaat? Dit bewust waarnemen maakt mijn werk gelaagder, rijker en persoonlijker. Ik werk vaak vanuit mijn emotie, en ook dat is een vorm van waarnemen. Mijn gevoelens vertalen zich in kleur, vorm en beweging, waardoor mijn werk een diepere laag krijgt. Soms is het een onbewust proces: ik begin en ontdek pas later wat ik eigenlijk heb waargenomen en gevoeld.

Misschien is dat ook wat mijn broer doet in zijn poëzie. Hij observeert het alledaagse, maar stopt er iets extra’s in—een gevoel, een gedachte, een herinnering. Zijn eenvoud is een bewuste keuze, net zoals mijn penseelstreken dat zijn. We zoeken allebei naar de essentie, ieder op onze eigen manier. Uiteindelijk willen we allebei hetzelfde: het verhaal vertellen van onze waarneming. Hij doet dat met woorden, ik met beeld. Mijn schilderijen vertellen zonder woorden wat ik zie, voel en ervaar. Beide vormen laten zien hoe we de wereld ervaren, hoe we betekenis geven aan wat we zien, horen en voelen.

Het fascinerende is dat twee mensen hetzelfde kunnen zien, maar iets totaal anders kunnen waarnemen. Onze waarneming wordt gevormd door wie we zijn, wat we hebben meegemaakt en hoe we de wereld beleven. Waar de één een simpel landschap ziet, voelt de ander misschien een diepe nostalgie. Waar de één een alledaagse situatie observeert, ontdekt de ander een verborgen verhaal. Kunst en poëzie laten deze verschillende perspectieven zien en maken ze tastbaar.

Het gesprek met mijn broer bleef hangen. Het zette me aan het denken over hoe ik niet alleen mijn kunst beleef, maar ook het leven zelf. Misschien is waarnemen wel een manier om intenser te leven, om niet alleen te registreren, maar om écht te ervaren.